الف :سبک زندگی مومنانه
در خطبه 189 ایمان به دو نوع تقسیم شده است :«يك نوع از ايمان، ايمانى است مستقرّ كه در عمق دلها ثابت و برقرار مىباشد، و نوع ديگر ايمانى است كه به صورت عاريه تا موقع معيّنى ميان دلها و سينهها در نوسان است »[1]
بدیهی است هنگامی که ایمان به صورت مستدل و برهانی و با تفکر و اندیشه در عمق جان مستقر گردید، لاجرم در زوایای زندگی در اعتقادات و باورها، ،در اخلاق وصفات و در رفتار و کردار، خود را نشان می دهد و سبک زندگی مؤمنانه را شکل می دهد.
آن حضرت در مواردی به تبیین سبک زندگی مؤمنانه و پرهیزکارانه اشاره فرموده اند ؛ اما در خطبه ای ویژه ، صفات و ویژگی های پرهیزکارانی که ایمان در عمق جانشان مستقر است را بیان فرموده اند که در این جا به برخی از این ویژگی ها اشاره می کنیم .
پرهيزكاران در دنيا داراى اين صفات برجستهاند:
گفتارشان راست، پوشش آنان ميانه روى، و راه رفتنشان تواضع و فروتنى است.
چشمان خويش را از آن چه خداوند بر آنها تحريم نموده، پوشيدهاند و گوشهاى خود را وقف شنيدن علم و دانش سودمند ساختهاند. در بلا و آسايش حالشان يكسان است (و تحولات آنها را دگرگون نمىسازد) و اگر نبود اجل و سر آمد معينى كه خداوند براى آنها مقرر داشت.
روحهاى آنان حتى يك چشم برهم زدن از شوق پاداش و از ترس كيفر در جسمشان قرار نمىگرفت، خالق و آفريدگار در روح و جانشان بزرك جلوه كرده (بهمين جهت) غير خداوند در نظرشان كوچك است. آنها به كسى مىمانند كه بهشت را با چشم ديده و در آن متنعم است و همچون كسى هستند كه آتش دوزخ را مشاهده كرده، و در آن معذب است، قلبهاشان پر از اندوه و (انسانها) از شرشان در امان، بدنهاشان لاغر، و نيازمندىهايشان اندك،[2] ... خ 192
[1] ترجمه شرح نهج البلاغه(ابن ميثم)، ج 4 ، صفحه ى 336
[2] ترجمه گوياوشرح فشرده اى برنهج البلاغه، ج 2 ، صفحه ى 326